Stichting Museum en Expositie Geleen

                                       Sittard, Geleen, Born

Fortuna ’54 en Maurits-monument

Fortuna ’54 en Maurits-monument

Locatie: Henri Hermanslaan

 

Een eerbetoon aan een roemrijk Geleens voetbalverleden

 

Op 30 mei 1999 werd op de hoek van de Henri Hermanslaan en Geenstraat in Geleen het monument van en voor de voetbalclubs Fortuna ’54 en SV Maurits onthuld. Dit gebeurde in het bijzijn van oud-spelers van de clubs, “supporters van toen” en liefhebbers van de Geleense (voetbal)historie. Tijdens een voor die gelegenheid georganiseerde reünie van de spelers van Fortuna en Maurits in zaal Meijers werd genoten van een filmvoorstelling in de Roxy-bioscoop waarbij zwart-wit beelden van duels uit de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw werden vertoond en een optocht door Geleen. Het monument werd onthuld door oud-keeper Frans de Munck en burgemeester Hans Lurvink. Vanzelfsprekend was er een toespraak en die werd gehouden door Koos Snijders., auteur van onder andere een boekje over de voetbalhistorie van Fortuna en redacteur van dit weekblad.

Hij liet het licht schijnen over de gouden jaren van de profclub en amateurvereniging en stond uitvoerig stil bij de betekenis die Fortuna en Maurits voor Geleen hebben gehad.

 

Initiatief

In het midden van de jaren negentig van de vorige eeuw besloot de culturele commissie van Geleen een monument ter nagedachtenis aan Fortuna ‘54 op te richten. Cultuurambtenaar Jan van den Berg deelde dat ook aan Koos Snijders telefonisch mede. “En Maurits dan? ” vroeg Koos aan Jan. “Hoezo Maurits, vroeg hij?” Koos wees hem er op dat het onmogelijk was Fortuna ‘54 te eren zonder SV Maurits bij het geheel te betrekken. Dan ging je volgens hem voorbij aan de basis. Zonder de successen van deze amateurs én niet te vergeten het prachtige stadion dat in de periode van de SV Maurits is gebouwd, zou de oprichter van Fortuna ‘54, Gied Joosten, waarschijnlijk nooit op het idee zijn gekomen om in 1953 het plan voor betaald voetbal in Nederland te lanceren.

“Ja maar”, vervolgde Jan van den Berg, “wat de culturele commissie uitsluitend wil is het feit herdenken dat in Geleen het betaald voetbal van start is gegaan.” Akkoord” antwoordde Koos, “dat is mooi, maar niet mooi genoeg. Maar waarom bel je mij dan?” “Jij moet ons aan de namen van alle Fortunezen helpen,” vervolgde Jan van den Berg .”Prima, die krijg je,” zei Koos, “mits Maurits ook een rol van betekenis gaat spelen.”

Een paar dagen later nam Jan van de Berg opnieuw contact met Koos op. De culturele commissie gaf Koos gelijk. Hij kon het regelen. Dezelfde dag kreeg Jan van Koos bijna honderd namen van de Fortunezen die in een officiële competitiewedstrijd het groene shirt om hun schouders hadden gedragen.

Jan de Berg schrok hiervan “Zoveel namen? Die krijgen we nooit op het monument geplaatst.” Koos deelde Jan ook nog fijntjes mede dat ook nog de namen van de trainers en die van de selectie van landskampioen Maurits uit 1956-1957 er op moesten. “ Dat lukt nooit”, aldus Jan. “Over zoveel ruimte beschikken wij echt niet.” Uiteindelijk werd besloten om op het monument de namen van vier Fortuna ‘54 elftallen en de selectie van de landskampioen Maurits 1956/1957 weer te geven. Een historisch verantwoorde keuze.

 

Namen

Op het monument kwamen dus de namen van het Fortuna-elftal dat in 1954 voor de eerste keer in het Mauritsstadion binnen de lijnen kwam; dan de twee elftallen die in 1957 en 1964 de KNVB-beker mee naar Geleen hebben gebracht en tenslotte de ploeg die in 1967 voor de laatste maal in een thuiswedstrijd de clubkleuren groen en wit heeft verdedigd. Een weergave van de geboorte van de club, de twee hoogtepunten tijdens het bestaan en ‘The Last Post’.

Voor de SV Maurits gold hetzelfde. Besloten werd om slechts één enkele topprestatie van Maurits in de schijnwerpers te zetten en wel die van het landskampioenschap in 1956/1957.

Voor de eeuwigheid staan in het midden van het drieluik de volgende namen gebeiteld:

 

Selectie Maurits Landskampioen amateur 1956/1957

Rik Aspers, Gene Baart, Paul Bormans, Ger Donners, Ton Halderiet, Chris Houben, Thei van Kempen, Pierre Kerkhoffs, Ton Liebregts, Joep Muyris, Thei op de Camp, Leon Peeters, Math Quanjel, Ewald Wenmakers en Sjeng Wetzels met als trainer Harry Verhardt.

 

Basiselftal Fortuna ´54 – BVC Den Haag 28 augustus 1954

Start betaald voetbal in Nederland: uitslag 3-2

Henk Angenent, Wim Dormans, Sjo Dingena, Cor van der Hart, André Hofman, Wim Huis, Frans de Munck, Jan Notermans, Arie Pieneman, Guus Rabuda en Jeu Voncken met als trainer Jozef Vereb.

 

Basiselftal Fortuna ’54 – Feyenoord 16 juni 1957 (finale KNVB-beker: uitslag 4-2)

Henk Angenent, Bram Appel, Wim Dormans, Bart Carlier, Cor van der Hart, Frans de Munck, Jean Munsters, Jan Notermans, Arie Pieneman, Guus Rabuda en André Ravenstein met als trainer Friedrich Donenield.

 

Basiselftal Fortuna ’54 – ADO Den Haag 14 mei 1964 (finale KNVB-beker: uitslag 4-3)

Peter Benen, Carel Breikers, Harry Brull, Cor van der Hart, Eugène Gerards, Pierre Kusters, Jean Munsters, Alex Petacovic, André Piters, Willy Quadackers en Piet Vogels met als trainer Wim Latten.

 

Basiselftal Fortuna ´54 – Ajax 19 mei 1968

Laatste thuiswedstrijd: uitslag 1-4

Peter Benen, Chris Coenen, Zef Dullens, Arno Ernst, John Fredrix, Piet Giesen, Jan Hermans, Jean Munsters, Alois Rutten, Bert Theunissen en Jacques Wings met als trainer Henk Reuvers.

 

Stadion

De eerste steenlegging van het Geleense stadion vond plaats op 10 september 1947. Het bestuur van de SV Maurits was toen als samengesteld: G.J.H. Belderok, voorzitter, A.J. Couwenberg, vice-voorzitter, H.J. Mulders, secretaris, J.B.A. Daemen, penningmeester, J. Teunissen, tweede secretaris en de bestuursleden dokter H. van Sambeek, F. Goosen, J.W.A. Snijders en J. Vleugels. De officiële opening van het stadion op 14 augustus 1949 gebeurde met het doormidden knippen van een lint door Jan en Toon Beks, twee zonen van de populaire Maurits topscorer Jan Beks. Die middag werd ook een gedenkplaat onthuld met de namen van de bouwcommissie van het stadion. Mede dankzij een speuractie van de Heemkundevereniging Geleen is deze gedenkplaat enige jaren geleden weer boven water komen drijven. De gedenkplaat, die vroeger was ingemetseld in het stadioncafé dat zich onder de hoofdtribune bevond, heeft ook een plaats gekregen op het monument.

Toen de hoofdingangen aan de Henri Hermanslaan werden afgebroken, is men zeer zorgvuldig omgegaan met de kunstwerken van Eugène Quanjel, die de grote zuilen naast de ingang opfleurden. Delen van deze voor die tijd typische ornamenten zijn terug te vinden in het monument dat vandaag wordt onthuld.

 

Betaald voetbal

Het Nederlands betaalde voetbal heeft wortel geschoten in Geleen. In Geleen ontvouwde Gied Joosten het plan om in Nederland betaald voetbal te introduceren. Eind jaren veertig en begin jaren vijftig trokken de beste voetballers van Nederland naar Frankrijk, Italië, Spanje en Duitsland om daar als betaald voetballer de kost te verdienen. Ons amateurvoetbal zat in een dip, terwijl tal van grote talenten successen vierden in het buitenland. Deze buitenlandse profs voetbalden in 1953 in Parijs tegen het sterke Franse elftal. Wat niemand had verwacht gebeurde, Nederland klopte Frankrijk. Voor Gied Joosten was de maat toen vol. “Ik haal de profs terug naar Nederland, ik richt een betaalde voetbalbond op, wij beginnen in Geleen met een betaalde voetbalclub!”

Ondanks de geduchte tegenstand van de KNVB hield Gied voet bij stuk. Met een aantal vrienden stampte Joosten de Nederlandse Betaalde Voetbal Bond uit de grond, waarna de meeste sterspelers snel terugkeerden naar Nederland. Fortuna ‘54 groeide uit tot het raspaardje, een club met talenten uit de eigen mijnstreek en binnen- en buitenlandse internationals. Fortuna ‘54 vervulde een voorbeeldfunctie, een club waar Ajax, Feyenoord en PSV met grote ogen tegenop keken. Manager Huub Adriaans regelde het meest onmogelijke. Hij contracteerde bekende spelers, organiseerde wedstrijden tegen Real Madrid, Chelsea, Bayern München, Boca Juniors, Galatasary, Espanol Barcelona, Monaco, Arsenal, Anderlecht of de nationale elftallen van België, Zwitserland, Guinee, Roemenië, Oost-Duitsland en Bulgarije. Uit alle delen van het land reisden voetbalsupporters naar het stadion om onder de eerste lichtmasten van Nederland te genieten van topvoetbal, wereldsterren en beroemde clubs. In 1959 ontving Fortuna de fameuze Braziliaanse kampioen Botafogo uit Rio de Janeiro met de levende voetballegendes Didi, Vava en Garrincha.

Maurits en Fortuna ’54, het waren verenigingen waar Geleen enorm trots op was. Voor veel Geleendenaren zijn deze fusies nog altijd een onverteerbare zaak. SV Maurits “verdween in Fortuna ‘54”, “Fortuna ‘54” ging op in de Fortuna-Sittardia Combinatie.

Met dit monument wordt niet alleen Maurits en Fortuna ‘54 herdacht. Het monument is ook een waarschuwing voor het heden en de toekomst. Een stad is gebouwd op de fundamenten van het erfgoed die vroegere inwoners hebben achtergelaten. “Verbrijzelt men deze fundamenten, dan verbrijzelt men ook het hart van de eigen stad “aldus Snijders op het einde van zijn toespraak met als laatste wijze woorden: “Het is beter iets moois te verliezen, dan dat je het nooit hebt gehad!“

 

(bewerking van de toespraak van Koos Snijders bij de onthulling van dit monument)

 

Harry Strijkers

© DJK-ontwerp.nl 2017

Disclaimer